روسیه در حملات خود به اوکراین از پهپادهایی استفاده کرده است که حامل موشکهای حاوی اورانیوم ضعیفشده هستند. این اطلاعات از طریق بررسیهای میدانی و شواهد بهدستآمده از پهپادهای سقوطکرده در اوکراین منتشر شده است. دستکم ۱۰ مورد از این پهپادها که به نوعی از پهپادهای شاهد روسی مربوط میشوند، در شمال اوکراین شناسایی شدهاند.
شواهد و جزئیات
هر یک از این پهپادها یک موشک آر-۶۰ حمل میکردند که به میلههای اورانیوم ضعیفشده مجهز بود. اورانیوم ضعیفشده، که به دلیل چگالی بالای آن در سلاحهای متعارف به کار میرود، بهطور کلی خطرات ناشی از تشعشعات آن اندک ارزیابی میشود. سرویس امنیتی اوکراین (اسبییو) تایید کرده است که ۹ پهپاد شاهد مجهز به این موشکها را در بازه زمانی آوریل تا ژوئیه ۲۰۲۶ شناسایی کرده است، که بیشتر آنها در استانهای چرنیهیف و سومی پیدا شدهاند.
بیشتر بخوانید: حزب سوسیال دموکرات سوئد به قدرت بازمیگردد اما با چالشهای جدی مواجه است
این موشکها با هدف قرار دادن هواپیماهای رهگیر اوکراینی طراحی شدهاند. سرگی بسکرستنوف، کارشناس اوکراینی در حوزه پهپادها، به خطرات این موشکها اشاره کرده و اظهار داشته است که هدف اصلی این موشکها سرنگون کردن هواپیماهاست و نه ایجاد آلودگی.
پیامدهای استفاده از اورانیوم ضعیفشده
با این حال، استفاده از اورانیوم ضعیفشده در مهمات نظامی همواره با جنجالهای زیادی همراه بوده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است که تماس با مهمات حاوی این ماده باید بهگونهای مدیریت شود که خطرات آن به حداقل برسد. در عین حال، گزارشی از برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد به عوارض احتمالی استفاده از این مواد اشاره کرده و به خطراتی همچون تحریک پوست، نارسایی کلیه و افزایش احتمال ابتلا به سرطان پرداخته است.
تجربههای گذشته، مانند استفاده از اورانیوم ضعیفشده در جنگهای خلیج فارس، کوزوو و عراق، نگرانیهای جدی درباره پیامدهای انسانی و زیستمحیطی این نوع تسلیحات ایجاد کرده است. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در واکنش به برنامههای غرب برای ارسال مهمات حاوی اورانیوم ضعیفشده به اوکراین، این اقدام را نقض حقوق بینالملل بشردوستانه اعلام کرده و خواستار توجه به عواقب این نوع سلاحها شده است.
در نهایت، استفاده از پهپادهای حاوی اورانیوم ضعیفشده توسط روسیه در اوکراین نه تنها به معنای افزایش شدت درگیریهاست، بلکه پیامدهای جدی برای سلامت عمومی و محیط زیست این منطقه به همراه دارد. این موضوع میتواند نگرانیهای بینالمللی را درباره استفاده از سلاحهای حاوی مواد خطرناک در جنگها دوباره به سطح اول بازگرداند و به بحثهای جدیتری درباره قوانین و مقررات استفاده از این نوع تسلیحات دامن بزند.
بیشتر بخوانید: ایران و کنوانسیون رژیم حقوقی دریای کاسپین؛ از سهم ۲۰ درصدی تا الگوی تقنینی · تشدید تنشهای هستهای در جنگ اوکراین با حملات به قطب شمال
