کنوانسیون رژیم حقوقی دریای کاسپین به عنوان یکی از مهمترین معاهدات منطقهای در فضای سیاسی و اقتصادی ایران مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. مسعود یحیی زاده، مدیر اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری گیلان، در نشست علمی اخیر، به اهمیت این کنوانسیون اشاره کرد و بر لزوم مشارکت فعال در تصمیمسازیهای تقنینی تأکید نمود. به گفته وی، این لایحه هماکنون در مرحله تصویب در مجلس شورای اسلامی قرار دارد و مناقشات و بحثهای کارشناسی حول آن به شدت در جریان است.
چالشها و فرصتهای کنوانسیون
یحیی زاده با اشاره به تاریخچه و شرایط کنونی دریای کاسپین، به ویژه در دوران جنگ تحمیلی و محاصره دریایی، بر ضرورت ایجاد گفتمان شفاف در این حوزه تأکید کرد. وی افزود: "دریای شمال و حوزه اوراسیا به دلیل موقعیت جغرافیایی و منابع انرژی، اهمیت ویژهای پیدا کرده است و باید از ظرفیتهای آن به درستی بهرهبرداری شود تا از سوءاستفادههای معاندین جلوگیری گردد."
بیشتر بخوانید: کاهش قابل توجه پهپادهای چندمنظوره MQ-۹ آمریکا در میدانهای نبرد
مهدی هدایتی شهیدانی، عضو هیئت علمی گروه سیاسی دانشگاه گیلان، نیز به اهمیت کنوانسیون رژیم حقوقی دریای کاسپین اشاره کرد و گفت: "این معاهده بهعنوان یک موضوع ملی و منطقهای باید بهدقت بررسی شود و نهادهای تخصصی باید به تبیین معایب و مزایای آن بپردازند." وی همچنین بر لزوم توجه به محیط زیست و تأمین منافع ملی در این کنوانسیون تأکید کرد.
حق شرط و سهم ایران
مجید روحی، عضو هیئت علمی روابط بینالملل دانشگاه آزاد اسلامی رشت، نیز در ادامه به مسأله سهم ایران در دریای کاسپین اشاره کرد و گفت: "دریای کاسپین یک دریای بسته با وضعیت خاص است و باید سهم ۲۰ درصدی ایران در این دریا به رسمیت شناخته شود." روحی با انتقاد از عدم تعیین سهم بستر و زیر بستر دریای کاسپین در کنوانسیون، بر ضرورت تأکید بر حق شرط و تعیین مرجع حل اختلافات تأکید کرد.
مهین سبحانی، استادیار گروه حقوق دانشگاه گیلان، نیز با تأکید بر اهمیت خط متساویالافاصله، به این نکته اشاره کرد که حذف این خط از کنوانسیون میتواند به تضییع منافع ایران منجر شود. او بر این باور است که تقسیم مالکیت باید بر اساس انصاف و طول ساحل صورت گیرد تا حقوق ایران در این زمینه محفوظ بماند.
سید رضا میرعسکری، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه گیلان، نیز به اهمیت کریدورهای انرژی و تجاری در دریای کاسپین اشاره کرد و گفت: "اگر سهم ایران در کنوانسیون رژیم حقوقی دریای کاسپین تثبیت نشود، جاده ابریشم به جای ایران، از مسیرهای دور دور خواهد شد و این میتواند به محاصره اقتصادی بیشتری برای ایران منجر شود."
با توجه به شرایط کنونی و اهمیت دریای کاسپین، به نظر میرسد که نخبگان و کارشناسان باید با همکاری و همفکری، به بررسی دقیقتر و شفافتر مفاد کنوانسیون پرداخته و از منافع ملی ایران در این زمینه دفاع کنند. بهویژه در شرایطی که ایران به دلایل مختلف در برابر چالشهای بینالمللی قرار دارد، لازم است تا سهم و حقوق ایران در دریای کاسپین بهطور جدی پیگیری شود.
بیشتر بخوانید: نویسندگان اوکراینی تلاش میکنند ذهن کرملین را درک کنند · توسعه مراکز داده و چالشهای زیستمحیطی در استرالیا
