موزهها به عنوان مکانهای فرهنگی و هنری، در سالهای اخیر به عنوان منابع مهمی برای سلامت عمومی شناخته شدهاند. در تاریخ ۱۸ ژوئن، نهادهای اروپایی فرهنگ را بهعنوان اولویت استراتژیک اتحادیه اروپا اعلام کردند. این تغییر رویکرد نشاندهندهٔ درک فزایندهای از تأثیرات مثبت فعالیتهای فرهنگی بر سلامت روانی، فیزیکی و اجتماعی است.
نگاهی به مداخلههای فرهنگی و سلامت
مفهوم "موزهدرمانی" یا "Museotherapy" به سرعت در حال گسترش است و نخستین ملاقاتهای موزهای با نسخهٔ پزشکی نیز آغاز شده است. در متنی با عنوان "اروپا برای فرهنگ - فرهنگ برای اروپا" دوازده اصل کلیدی در راستای الهامبخشی به سیاستهای فرهنگی کشورهای عضو اتحادیه ارائه شده است. یکی از این اصول، تأکید بر تأثیر فرهنگ بر سلامت است که در گزارش کارشناسان کشورهای عضو تحت عنوان "فرهنگ برای سلامت" به آن اشاره شده است.
بیشتر بخوانید: آیا موز، خواص بلوبری را از بین میبرد؟
این تحولات نمایانگر تغییر در نقش فرهنگ است؛ فرهنگ دیگر تنها بهعنوان میراث یا محرک اقتصادی در صنایع خلاق معرفی نمیشود، بلکه بهعنوان منبعی برای سلامت عمومی و همبستگی اجتماعی نیز مطرح شده است. این تغییر در راستای یک روند وسیعتر است که بهدنبال اولویتگذاری جدیدی در تحقیقات علوم اعصاب در مورد تأثیر فعالیتهای فرهنگی بر مغز و سلامت روان است.
نمونههای موفق از موزهها
تجربههای موفق در کشورهای مختلف اروپایی نشاندهندهٔ تأثیر مثبت موزهها بر سلامت عمومی است. بهعنوان مثال، موزهٔ هنر مدرن نیویورک (MoMA) با همکاری حرفهایهای بهداشت، برنامهای را برای افراد مبتلا به بیماری آلزایمر راهاندازی کرده است. این برنامه، تحت عنوان "لقاء در MoMA"، به افراد مبتلا به آلزایمر فرصت میدهد تا در فضای امنی به تبادل نظر و بیان احساسات بپردازند.
در سال ۲۰۱۸، ناتالی بوندیل، مدیر وقت موزهٔ هنرهای زیبا در مونترال، طرح "موزه بهعنوان نسخه" را راهاندازی کرد که در آن پزشکان میتوانند به بیماران توصیه کنند که به موزه مراجعه کنند. این طرح بهعنوان یک مدل در حال گسترش در اروپا، بهویژه در فرانسه، مورد توجه قرار گرفته است و بهعنوان جزئی از آموزش برای متخصصان موزهای مورد استفاده قرار میگیرد.
همچنین، در بلژیک، ابتکاری از سوی شهر بروکسل و بیمارستان CHU Brugmann به بیماران اجازه میدهد تا با نسخهٔ پزشک، به موزه مراجعه کنند. این نوع رویکرد نهتنها به بهبود سلامت روان کمک میکند، بلکه به ایجاد پیوندهای اجتماعی نیز یاری میرساند.
پیامدها و چشمانداز آینده
گزارش "فرهنگ و سلامت - زمان عمل" که پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۵ منتشر شود، بر لزوم ایجاد یک اکوسیستم سلامت بهمنظور مقابله با چالشهای اجتماعی و سلامت در قاره اروپا تأکید دارد. این چالشها شامل فرسودگی پس از پاندمی، افزایش سن جمعیت، و افزایش انزواهای اجتماعی میشوند. این اکوسیستم بهدنبال ایجاد یک رویکرد یکپارچه به سلامت عمومی است و فرهنگ را بهعنوان یک عنصر کلیدی در این راستا قرار میدهد.
با توجه به این تحولات، به نظر میرسد که موزهها میتوانند به یک منبع ارزشمند برای سلامت عمومی تبدیل شوند. این رویکرد جدید نهتنها به تقویت سلامت روانی کمک میکند، بلکه زمینهساز ایجاد جوامع پایدارتر و همبستهتر خواهد شد.
بیشتر بخوانید: استراتژی جدید کانادا؛ درمانی برای بحران امنیت غذایی نیست · چالشهای فرهنگی و اجتماعی در مواجهه با میسوجینی در مانوسفر
