حسین کیامنش: هرچه از زمان آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ۹ اسفند میگذرد، ابعاد بنبست راهبردیای که واشنگتن در آن گرفتار شده، بیشتر نمایان میشود. جنگی که قرار بود با اتکا به برتری نظامی واشنگتن و تلآویو، ایران را از قدرت نظامی و راهبردی تهی کند، اکنون به نقطهای رسیده که حتی در ارزیابی برخی محافل راهبردی داخل آمریکا نیز نمیتوان پیامدهای آن را صرفاً با ادبیات دستاورد نظامی توضیح داد.
تغییر معادلات امنیتی
مساله فقط این نیست که ایران از این جنگ عبور کرده یا توانسته ظرفیتهای نظامی و راهبردی خود را حفظ کند، مساله مهمتر آن است که جنگ، معادلاتی را که آمریکا طی ۴ دهه برای مهار تهران در غرب آسیا ساخته بود، وارد مرحلهای تازه کرد. در واقع، موضوع از نتیجه چند عملیات نظامی فراتر رفته و به آینده نظم منطقه مربوط میشود؛ نظمی که در آن، آمریکا دههها ضامن اصلی امنیت کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس بود اما اکنون نشانههای تغییر این معادله بیش از گذشته دیده میشود.
بیشتر بخوانید: استرالیا و دبیرکل بعدی سازمان ملل به یکدیگر نیاز دارند
شکست راهبردی آمریکا
در سوی دیگر، آمریکا با واقعیتی تلخ و شکستی مفتضحانه روبهرو است: پس از ۶ ماه و نیم جنگ، نهتنها ایران از میان نرفته، بلکه بخشی از مهمترین ابزارهای فشار راهبردی واشنگتن در منطقه نیز با چالش مواجه شده است. اندیشکده «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» (CSIS) در تحلیلی به اهمیت این موضوع اشاره کرده و به سخنان ولی نصر، مشاور ارشد این اندیشکده، پرداخته است. نصر معتقد است که آمریکا و رژیم صهیونیستی با هدف بازطراحی غرب آسیا وارد جنگ شدند، اما نتیجه جنگ، بر خلاف محاسبات آنان، این بوده که ایران نهتنها از صحنه خارج نشده، بلکه آمریکا با کاهش نفوذ خود در آینده منطقه مواجه شده است.
نصر اشاره میکند که محاسبه اولیه آمریکا این بود که حمله به ایران جمهوری اسلامی را سرنگون میکند و اگر چنین هدفی محقق نشد، دستکم توانمندیهای هستهای و نظامی ایران را به شدت کاهش میدهد. اما در واقع، ایران به یک قدرت منطقهای تبدیل شده است که میتواند قواعد بازی را تعیین کند.
فروپاشی امنیتی آمریکا در خلیج فارس
تحلیل ولی نصر همچنین به حملات ایران علیه زیرساختهای نظامی آمریکا در منطقه اشاره دارد. این حملات عملاً معماری امنیتیای را که واشنگتن دههها بر منطقه تحمیل کرده بود، متزلزل کرد. پایگاههای نظامی آمریکا که قرار بود به عنوان ضامن امنیت عمل کنند، اکنون خود به اهداف حملات تبدیل شدهاند. این تغییر معادله نشاندهنده ضعف توانایی و اراده آمریکا در دفاع از منافع خود در خلیج فارس است.
در نهایت، جنگ اخیر نهتنها باعث حفظ توانمندیهای نظامی ایران شده، بلکه منجر به فروپاشی تدریجی معماری امنیتی آمریکا در خلیج فارس گردیده است. به نظر میرسد که این تحولات، آینده نظم امنیتی در خاورمیانه را به شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد.
بیشتر بخوانید: تغییرات استراتژی فضایی روسیه در پی جنگ و تحریمها · توسعه همکاریهای دفاعی کره جنوبی و اروپا در سایه تهدیدات جدید
